Włodarze partnerskich Powiatów Oświęcimskiego i Dachau – starosta Andrzej Skrzypiński i wicestarosta Teresa Jankowska oraz landrat (starosta) Stefan Löwl i wicestarosta Marese Hoffmann wzięli udział w uroczystości 81. rocznicy wyzwolenia niemieckiego obozu koncentracyjnego i zagłady KL Auschwitz-Birkenau.

Główne obchody rozpoczęły się w budynku tzw. centralnej sauny na terenie byłego obozu Auschwitz II-Birkenau. Znajduje się on w bezpośrednim sąsiedztwie ruin komory gazowej i krematorium IV.

Na początku obchodów rocznicowych zebrani w Miejscu Pamięci oraz wszyscy widzowie transmisji usłyszeli fragment szczególnego świadectwa. Polski Żyd, Załmen Gradowski został deportowany do Auschwitz wraz z całą rodziną z getta w Grodnie. Jego najbliżsi, w tym rodzice i żona, zostali zamordowani w komorze gazowej natychmiast po przybyciu do obozu. Gradowski, wcielony do Sonderkommando, specjalnej grupy więźniów zmuszonych do pracy w komorach gazowych i krematoriach, chcąc poinformować świat o Zagładzie, sporządzał nielegalnie notatki, które stały się wstrząsającym, literackim zapisem tragedii.

Głos zabrał Ocalały z Auschwitz Bernard Offen.

- Mam prawie 97 lat i jestem ocalałym z pięciu obozów, w tym także z tego. Dlaczego wspominam tamte dni? Kiedy przeżyło się Holocaust, kiedy każdy dzień był walką o przetrwanie, człowiek uświadamia sobie, że każdy dzień jest bezcenny - mówił.

Bernard Offen wspominał moment, w którym na rampie w Auschwitz oddzielono go od ojca.

- Ojca skierowano w lewo, na śmierć, a mnie na prawo. Pamiętam ten moment: nasze spojrzenia i to uczucie, że widzimy się po raz ostatni. Jego wysłano na śmierć, mnie dano szansę na życie. Następnie wytatuowano mi numer na przedramieniu i przeniesiono mnie do obozu przejściowego. Tam, gdy zapytałem, co stało się z moim ojcem, współwięźniowie odpowiedzieli, że zamienił się w dym. Zajęło mi trochę czasu, by zrozumieć, co to znaczy - powiedział.

- Proszę Was dziś: niech pamięć nie będzie ciężarem. Niech stanie się światłem, które prowadzi nas w ciemności. My, świadkowie, wkrótce odejdziemy, lecz wierzę, że to światło pozostanie z Wami - podkreślił Bernard Offen.

Dyrektor Muzeum Auschwitz dr Piotr M. A. Cywiński swoje wystąpienie poświęcił znaczeniu pamięci i doświadczenia.

- Dziś żyjemy w czasach trudnych, w których pęka budowany wielkimi wysiłkami ład, w których prawo międzynarodowe jest gwałcone, w których całe systemy reguł i wartości sypią się na naszych oczach. Widzimy dziś wszyscy jaśniej ogromną wagę doświadczenia i Pamięci, gdyż poruszamy się coraz bardziej w sytuacjach niespodziewanych, nieprzewidywalnych i niezrozumiałych. Musimy więc polegać na doświadczeniu i jego bliźniaczce: Pamięci - mówił.

- Wasze doświadczenie, Drodzy, tak bardzo bolesne i trudne, tak okrutne i trudno wyobrażalne, stało się fundamentem naszej Pamięci. Jest więc dziś, w wichurze dzisiejszych wyzwań i zagrożeń, naszym skarbem, drogowskazem, podpowiedzią, ostrzeżeniem. Jest naszą potęgą: indywidualną i społeczną. Dlatego każdy dzień powinien zaczynać się od poczucia wdzięczności, naszej dla was – Ocalałych - powiedział Piotr Cywiński.

Na obchodach pokazano także materiał filmowy z krótkimi refleksjami Ocalałych dotyczących znaczenia pamięci we współczesnym świecie. Byli wśród nich: Irene Weiss, Eva Szepesi, Lidia Maksymowicz, Janina Iwańska, Eva Umlauf, Barbara Wojnarowska-Gautier, Zdzisława Włodarczyk, Leon Weintraub, Bogdan Bartnikowski i Marian Turski.

Po przemówieniach modlitwy odmówili: rabin Tomer Rehovi, biskup Roman Pindel, biskup Adrian Korczago oraz ihumen Aleksander.

Symboliczne znicze ze światłem przekazanym przez Ocalałych złożyli:

• przy pomniku upamiętniającym Ofiary obozu – Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Karol Nawrocki;

• przy pozostałościach tzw. bunkra II – dyrektor generalny Fundacji Auschwitz-Birkenau oraz w imieniu darczyńców Fundacji Yossi Matias oraz Rowan Burnett z firmy Google;

• przy ruinach komory gazowej i krematorium IV – minister kultury i dziedzictwa narodowego Marta Cienkowska, dyrektor Muzeum Auschwitz Piotr Cywiński oraz Marek Zając, sekretarz Międzynarodowej Rady Oświęcimskiej. 

***

Do momentu wyzwolenia ok. 7 tys. więźniów przebywających na terenie obozu przez żołnierzy Armii Czerwonej, niemieccy naziści zamordowali w Auschwitz ok. 1,1 mln osób, głównie Żydów, a także Polaków, Romów, sowieckich jeńców wojennych oraz ludzi innych narodowości.

Dziś dla świata Auschwitz jest symbolem Zagłady i okrucieństw II wojny światowej. W 2005 r. Organizacja Narodów Zjednoczonych uchwaliła dzień 27 stycznia Międzynarodowym Dniem Pamięci o Ofiarach Holokaustu. (Źródło: Muzeum Auschwitz)

Fot. własne oraz Muzeum Auschwitz